काठमाडौं, ६ फागुन । चीनले नेपाली भूमि अतिक्रमण गरेको विषय अब आम भएको छ । बीबीसीले पनि चीनले नेपालको भूमि कब्जा गरेको समाचार प्रकाशित गरिसकेको छ ।
तर चीनले भूमि अतिक्रमण गरेर विवाद रहेको देश नेपाल मात्रै भने होइन । जति पनि मुलुकहरुसँग चिनियाँ सीमा जोडिएको छ ती लगभग सबैजसो मुलुकहरुको भूमिमा चिनियाँ नजर रहेको आरोप लाग्ने गरेको छ ।
नेपाल
अनौपचारिक रुपमा नेपाल र चीनबीचको सीमामा विवाद हुँदै आए पनि गत भदौमा सरकारी टोलीले नै सीमा क्षेत्रको विवादको अध्ययन गरेको थियो । सो अध्ययन प्रतिवेदनले चीनले नेपाली भूमि अतिक्रमण गरेको देखाएको छ ।
भुटान
भुटानी भूमिमा समेत चीनले अतिक्रमण गरेको छ । सन् १९९८ मा चीन र भुटानले सीमा क्षेत्रमा शान्ति कायम राख्न द्विपक्षीय सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए । तर चीनले सन् २०१७ मा भुटानको डोकलाममा कब्जा गर्दै रोड विस्तार गर्न खोजेको थियो । जसको बचाउका लागि भारतीय सेनाले भुटानको साथ दिएको थियो । यो बाहेक भारतसँग महत्व राख्ने भुटानी सीमामा चीनले लामो समयदेखि अतिक्रमण एवं हस्तक्षेप गर्दै आएको छ ।
भारत
भारतको लद्दाखको ले जिल्लामा रहेको अक्साई चेन क्षेत्रमा समेत चीनले आफ्नो दाबी गर्ने गरेको छ । यस्तै लद्दाखको डेप्साङ मैदानहरुमा समेत चीनले आफ्नो दाबी गर्दै अतिक्रमण गर्न खाजेको छ ।
अर्कातर्फ भारतको अरुणाञ्चल प्रदेशका विभिन्न भागहरुमा समेत चीनले आफ्नो दाबी गर्दै अतिक्रमणको प्रयास गर्ने गरेको छ ।
जापान
चीनले जापानका समुद्री टापुहरुमा समेत आफ्नो दाबी गर्दै अतिक्रमण गर्न खाजेको छ । चीनले जापानको सेन्काकु टापुलाई आफ्नो दाबी गर्दै अतिक्रमणको प्रयास गर्दै आएको छ ।
माछा मार्नका लागि नजिक पर्ने हुँदा र यहाँ तेलको भण्डार भएको कुरा बाहिर आएपछि जापानको सेन्काकु टापुमा चीनले आफ्नो दाबी गर्न थालेको हो ।
ताइवान
सीमामा अतिक्रमण गर्नु, समुद्री टापुमा दाबी गर्नु एक किसिमको कुरा हो । तर चीनले पूरै ताइवान देशलाई आफ्नो प्रान्त भन्दै कब्जा गर्न खाजेको छ । ताइवानी नागरिक र ताइवान सरकारले आफू एक अलग देशको भएको बताउँदै आएका छन् । यसका विपरित चीनले भने ताइवान कब्जा गर्नका लागि आफ्नो प्रयास निरन्तर जारी राखेको छ ।
भियतनाम
चीन र भियतनामबीच साउथ चाइना सीमा रहेको पारासेल टापुको विषयलाई लिएर विवाद रहेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री कानूनअनुसार भियतनाममा पर्ने टापु क्षेत्रमा चीनले आफ्नो दाबी गर्दै कब्जा गर्न खोजेको छ ।
फिलिपिन्स
साउथ चाइना सीमा फिलिपिन्सको अधिकार क्षेत्र स्कारबोरो रिफ र स्प्रेटली टापुमा चीनले आफ्नो दाबी गर्दै कब्जा गर्ने प्रयास गर्दै आएको छ ।
यी बाहेक चीनको सीमा विवाद रहेका र समाधान भइसकेका मुलुकहरुमा काजकिस्तान, कीर्गिजस्तान, लाओस, मंगोलिया, म्यानमार, उत्तर कोरिया, पाकिस्तान, रुस र ताजिकिस्तान पनि पर्छन् । यी मुलुकहरुसँग चीनको सीमा विवाद समाधान भइसकेको भनिए पनि केही मुलुकहरुमा सीमामा नेपालसँग झैं तनावपूर्ण स्थिति निरन्तर रहिआएको छ ।
भूमि बाहेक चीनले पानीलाई लिएरसमेत विभिन्न मुलुकहरुमाथि हस्तक्षेपकारी भूमिका खेल्ने गरेको छ । भारतसँग पनि चीनले तिब्बत हुँदै बगेर भारत आइपुग्ने ब्रह्मपुत्रमा नदीमा बाँध बनाएर पानी नियन्त्रण गर्न खोजेको छ ।
भारत, बंगलादेश र अन्य छिमेकी क्षेत्रहरूलाई असर पर्ने गरी चीनले जानीजानी जलविद्युतका लागि ठूला बाँध बनाइरहेको र पानीलाई अर्कै दिशातर्फ मोड्न खोजेको घटनाले समेत भारत र चीनबीच विवाद जारी रहेको देखाउँछ ।
अर्कातर्फ कम्बोडिया, लाओस, भियतनाम, थाइल्याण्ड र म्यानमार हुँदै बग्ने र यी देशका लागि सिँचाई र माछा व्यवसायका लागि निकै महत्वपूर्ण मेकोङ नदीमासमेत चीनले यस्तै रणनीति अपनाएको छ ।
तपाईको प्रतिक्रिया