महन्थ ठाकुर नेतृत्वको तत्कालीन तराई–मधेश लोकतान्त्रिक पार्टीको भ्रातृ संगठन तराई–मधेश विद्यार्थी फ्रन्टबाट राजनीतिक यात्रा सुरु गरेका युवा नेता मनिष मिश्र अहिले लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपालका केन्द्रीय महासचिव छन् । विद्यार्थी राजनीतिदेखि लोसपाको महासचिव पदमा आइपुग्दासम्म राष्ट्रिय राजनीतिमा उनी चिरपरिचित युवा नेताको रुपमा आफ्नो पहिचान स्थापित गराइसकेका छन् । देश र मधेशको राजनीतिबारे स्पष्ट विचार राख्ने नेता मिश्र आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नं. ४ बाट सिफारिस भएका छन् । पार्टीको साधारण सदस्यदेखि महासचिव पदसम्म आइपुग्दा आफूले आफ्नो क्षेत्रमा धेरै काम गरेको दाबी गरेका छन् । त्यहाँका जनताको सल्लाह र सुझावअनुसार आफूले सर्लाही ४ मा उम्मेद्वारी दिने तयारीमा रहेको उनले दाबी गरेका छन् । सर्लाही ४ को धरातलीय यथार्थ, समस्या र समाधानका उपायबारे लोसपाका महासचिव मिश्रसँग मधेशवाणीका कार्यकारी सम्पादक रामसुकुल मण्डलले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

० आसन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि सर्लाही–४ बाट तपाइँको नाम एकल उम्मेद्वारको रुपमा सिफारिस भएको छ, कतिको तयार हुनुहुन्छ चुनावी मैदानका लागि ?

— आसन्न चुनावका लागि सर्लाही–४ बाट चुनाव लड्न म पूर्णरुपमा तयारी अवस्थामा छु । हाम्रो पार्टी पनि चुनावकै पक्षमा छ, अहिले मुलुकको आवश्यकता र एक मात्र विकल्प चुनाव नै हो । लोसपा सर्लाहीले निर्वाचन क्षेत्र नं. ४ बाट उम्मेद्वारको रुपमा मेरो एकल नाम सिफारिस गरेको हो । मैले यो क्षेत्रमा परिवर्तनका लागि सबैको सल्लाह सुझाव अनुसार नै उम्मेद्वारी दिने तयारीमा छु ।

० तपाइँको चुनावी तयारी कस्तो छ ?

— म प्रत्येक वडा र पालिकाहरुमा पुगेको छु । मेरो नाम सिफारिसबाट जनतामा धेरै नै उत्साह छ । जनताको उत्साह हेरेर म पनि उत्साहित भएको छु । नतिजा त अहिले भन्न मिल्दैन, तथापि राम्रो अवस्थामा छु । त्यो क्षेत्रमा मैले घुम्न जाँदा जुन किसिमको सकारात्मक सुझावहरु पाएँ त्यसले मलाई झन् हौसला प्रदान गरेको छ । त्यसैले म उत्साहित भएर अगाडि बढेको छु ।

० सर्लाही–४ बाट डा.अमरेशकुमार सिंह लगातार जित्दै आउनुभएको छ, उहाँसँग प्रतिस्पर्धा गर्न कतिको चुनौति महसुस गर्दै हुनुहुन्छ ?

— एउटा राम्रो पक्ष के हो भने सर्लाही–४ मा अहिले जति पनि उम्मेद्वारहरुको नाम बाहिर आइरहेका छन्, ती सबै टेष्टेड भइसकेका छन् । यस क्षेत्रबाट विगतमा धेरै जना माननीय र मन्त्रीहरु भइसकेका छन् र त्यहाँको अवस्थामा खासै सुधार भएको छैन । जनताले सबैलाई हेरिसकेका छन् । तिनीहरुले गरेका वाचा र कामहरु कति साँचो र झूठो हो भनेर जनताले हेरिसकेका छन् । म पार्टीको साधारण सदस्यदेखि अहिले महासचिवसम्म आइपुग्दा मैले बोल्नुभन्दा काम गरेर देखाएको छु । यसअघि जितेका सांसदबाट जनता निराश छन्, ठाउँमा उहाँको विरोध भइरहेको छ । अस्ति मन्त्री कुलमान घिसिङ पुल हेर्न जानुभएको थियो, उहाँकै अगाडि जनताले यसअघि जितेका सांसदको विरोध गरे । मान्छेले त्यतिकै विरोध गर्दैनन्, कहीं न कहीं पीडा हुन्छ । त्यहाँका जनतालाई एक किसिमले बधुवा मजदूर जस्तै बनाएर राखिएको छ । भोट लिने र पाँच वर्षसम्म जनतालाई बिर्सिहाल्ने । भर्खर जेन्जी आन्दोलन भयो र जनताभित्र पनि एक किसिमको आक्रोश छ । त्यसले गर्दा मलाई लाग्छ कि यसपालि जनताले परिवर्तन चाहेका छन् । यसपालि हाम्रो क्षेत्रमा कुनै पनि स्टन्ट, जातिवाद, पैसा, दबाब वा प्रभाव चल्नेवाला छैन । जनताको मनमा एक किसिमको विद्रोह उत्पन्न भएको अवस्था छ । किनकि बारम्बार विगतमा जितेका सांसदहरुले यो क्षेत्रमा केही पनि गरेका छैनन् । जनप्रतिनिधि भनेको सरकारको उपस्थिति देखाउने हो तर त्यहाँ सरकारको अनुभूति गर्न पाइएको छैन । मधेशवादी दलकै आन्दोलनले गर्दा अहिले देशमा संघीयता आएको छ र स्थानीय तथा प्रदेश सरकारको अनुभूति गर्न पाएका छन् ।

० तपाइँले आफ्नो क्षेत्रमा के–के गर्नुभएको छ त ?

— मैले आफ्नो क्षेत्रमा के–के गरें भनेर मैले भन्नुभन्दा पनि ्रत्यहाँका जनतालाई थाहा छ । मेरो क्षेत्रमा सात वटा पालिका छन् । मैले त्यहाँका जनसमुदायसँग जोडिएर काम गर्दै आएको छु, सबैले भन्छन् कि अब परिवर्तन हुनुपर्छ, नयाँ अनुहार चाहिन्छ । सबैले चुनाव जिते, विभिन्न बाचा गरे तर केही पनि पूरा गर्न सकेका छैनन् । यस क्षेत्रका जनता अहिले निरीहताको अवस्थामा छन् । त्यो क्षेत्रमा बिजुलीको समस्या थियो । त्यो बेला उमाकान्त झा ऊर्जामन्त्री र दीपेन्द्र द्विवेदी विद्यूतको हाकिम हुनुहुन्थ्यो । मैले कैयौं पटक प्रयास गरेर ४० करोडभन्दा बढीको लागतमा गढैयामा सबस्टेशन स्थापना गर्न सफल भयौं । जसले गर्दा त्यो क्षेत्रमा आज कमसेकम बिजुलीको अवस्था राम्रो भएको छ । पहिला लालबन्दीबाट बिजुली आउँथ्यो र कुनै ठाउँमा पोल ढल्थ्यो भने पूरै बती बन्द हुन्थ्यो । त्यस्तै, मेरै पालिकामा प्रदेश सरकारको सहयोगमा खानेपानी लगेको छु । कैयौं ठाउँमा सडक निर्माणका लागि बजेटहरु लगेर काम भइरहेको अवस्था छ । मेरो गाउँ जहिले पनि वर्षायाममा डुबानको अवस्था थियो, त्यसलाई मैले विभिन्न निकायहरुसँग पहल गरेर व्यवस्थापन गरेको छु । मेरो क्षमताले भ्याएसम्म मैले धेरै काम गरेको छु ।

० यदि तपाइँ सर्लाही–४ मा जित्नुभयो भने गर्नैपर्ने कामहरु के–के छन् ?

— हाम्रो क्षेत्रमा सबभन्दा पहिले सुधार गर्नुपर्ने शिक्षा क्षेत्र हो । शिक्षा राम्रो भयो भने त्यसले धेरै कुरा निर्धारण गर्नेगर्छ । यहाँको शिक्षाको स्तर राम्रो छैन । चिट चोरी गरेर बच्चाहरु पास त हुन्छन् तर उसले लोकसेवामा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्दैनन् । विभिन्न विद्यालयहरुमा अहिले पनि शिक्षकको अभाव छ । विद्यालयहरुमा शिक्षक भर्ना हुँदा प्रतिस्पर्धामार्फत योग्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । विद्यालयहरुमा भौतिक पूर्वाधारहरु लगभग ठिकठाक अवस्थामा छन्, केही प्राविधिक कुराहरु मिलाउनुपर्ने छ ।

अर्को कुरा समृद्धिको छ । जबसम्म हाम्रो बचत हुँदैन तबसम्म समृद्धि हुँदैन । हाम्रो बचतभन्दा बढी ऋण भइसकेको हुन्छ । यसको कारण के हो भने सबभन्दा बढी खर्च हाम्रो स्वास्थ्यमा भइरहेको हुन्छ । स्वास्थ्यमा केही समस्या भयो भने हाम्रोतिरका प्रायः मान्छेहरु भारत जानुपर्ने बाध्यता छ । अहिले हाम्रो यहाँ तीन तहको सरकार छ । हामीले राम्रोसँग प्रयास गर्न सक्यौं भने आधारभूत उपचारका लागि राम्रो प्रबन्ध गर्न सक्छौं । प्राथमिक उपचारका लागि सक्दो निःशुल्क उपचार हुनुपर्छ, नभए न्यूनतम् खर्चमा होस् । यी कुराहरु भयो भने स्वास्थ्यमा जुन वर्षेनी लाखौं खर्चिने अवस्था हुन्छ, त्यो ह्वात्तै घट्छ । जसले गर्दा मानिसको बचत हुन्छ र सँगै समृद्धि पनि आउँछ । त्यसैले सकिन्छ भने स्वास्थ्यलाई निःशुल्क गरौं, नभए न्यूनतम् शुल्कमा गुणस्तरीय सेवा उपलब्ध गराइनुपर्छ । सरकारले अहिले स्वास्थ्य क्षेत्रमा धेरै लगानी गरेको छ, त्यसको पहुँच जनतासम्म भयो कि भएन भन्ने निगरानी पनि हुनुपर्छ ।

त्यसैगरी, त्यो क्षेत्रमा आमूल परिवर्तन गर्ने सबभन्दा ठूलो कुरा कृषि हो । अहिले युवाहरु कृषिप्रति आकर्षित छैनन् । किनभने कृषिमा उत्पादन भइहाल्ने भने पनि त्यसको बजार व्यवस्थापन छैन । उखु खेतीमा अन्यभन्दा अलि बढी पैसा आउँछ । त्यसमा पनि किसानले उखु दिने तर समयमा मिल मालिकहरुले पैसा नदिने इतिहास छँदैछ । उखु खेतीमाथि मात्रै निर्भर नभएर अरु पनि बालीहरुको खोजी गर्ने, जुन बालीबाट बढीभन्दा बढी उत्पादन गर्न सकियोस् र आम्दानी गर्न सकियोस् । खेती गर्नका लागि हामीसँग युवा जनशक्ति चाहिन्छ । तर, हाम्रा युवाहरु विदेश पलायन भइरहेको अवस्था छ । युवाशक्तिलाई कृषिमा आकर्षण गर्न सकियो भने विदेशभन्दा बढी आफ्नै ठाउँमा राम्रो आम्दानी गर्न सक्छन् ।

शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषिमा सुधार भइसकेपछि हाम्रो आम्दानीको स्रोत बढाउने उपाय भनेको पर्यटन क्षेत्र हो । बाहिरका पर्यटकलाई आफ्नो क्षेत्रमा कसरी तान्ने ? अहिले हाम्रो क्षेत्रमा आफ्नो नातागोता बाहेक कोही पनि आउँदैन । किनकि यहाँ त्यस्तै केही पर्यटकीय वा रमणीय ठाउँ छैन । जबसम्म बाहिरका मान्छे तपाइँको क्षेत्रमा आउँदैन, तबसम्म पर्यटकीय विकास सम्भव छैन ।

समग्रमा भन्नुपर्दा हाम्रो क्षेत्रमा योजनाबद्धरुपमा धेरै कामहरु गर्नुपर्ने अवस्था छ । मैले छोटकरीमा केही उदाहरणहरु दिएँ तर थुप्रै कामहरु गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि मसँग योजनाहरु छन्, भिजन छन् र दृढता एवं इच्छाशक्ति पनि छ । मलाई मौका मिल्यो भने सबै कुरा पूरा गर्ने प्रयास गर्छृ ।

० तपाइँले स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि र पर्यटनमा धेरै कुरा गर्न सकिन्छ भन्नुभयो, तर सांसदसँग बजेट त हुँदैन । कसरी गर्नुहुन्छ ?

— सांसदले विकास गर्ने होइन्, सांसद भनेको सरकार र जनताबीचको पुल हुन्छ । आफ्नो क्षेत्रका समस्याहरु वा गर्नुपर्ने कामहरुबारे सदन र सरकारसँग पु¥याउने हो । ती कुरा पूरा गराउनका लागि पहल गर्ने हो । हाम्रो क्षेत्रका समस्याहरु संसदमा आवाज उठाएर पूरा विश्वसामु पु¥याउने ठूलो माध्यम हुन्छ सांसद । सांसदले बजेट चलाउनै पर्दैन, त्यसका लागि तीन तहको सरकारहरु छन् । सांसदको काम हो नीति, नियम, ऐन, कानून बनाउने हो । एउटा नीति नियमले लाखौं जनतालाई समृद्ध बनाउनेतिर डो¥याउँछ । २०६४–६५ सालमा हाम्रै पाटीबाट शिक्षामन्त्री हुनुहुन्थ्यो, त्यो बेला प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा एउटा–एउटा साइन्स कलेट खोल्ने नीति ल्याइयो । त्यो नीतिले गर्दा साइन्स पढ्नका लागि बच्चाहरु बाहिर जाने अवस्था अन्त्य भयो । भनेपछि सांसदले कृषि, स्वास्थ्य, शिक्षा वा सिंचाइसम्बन्धी राम्रो नीति बनाइदियो भने धेरै हदसम्म समस्याहरु समाधान हुन्छन् । एउटा सांसदले चाह्यो भने आफ्नो क्षेत्रलाई उदाहरणीय बनाउन सक्छन् ।